Bezuinigingen en organisatorische veranderingen. Veel onderwijsinstellingen hebben ermee te maken. Bij Changekitchen zien we deze ontwikkelingen niet als problemen waar je als onderwijsinstelling mee te ‘dealen’ hebt, maar juist als kansen. Kansen om het onderwijs opnieuw te ontwerpen, vanuit het grotere geheel en een toekomstbestendige visie.
Van noodzaak naar kans
Maar hoe doe je dat? Hoe zorg je ervoor dat je bezuinigingen en reorganisaties niet defensief benadert, maar een positieve wending geeft? Om dat te bewerkstelligen, werken we bij Changekitchen onder andere met pressure cookers. Een pressure cooker is een intensieve, meerdaagse werksessie waarin een team gefocust samen ontwerpt. Tijdens een pressure cooker laten we alle dagelijkse afleiding los en maken we écht even tijd. Op die manier ontstaat er ruimte voor overzicht, scherpe keuzes én oog voor het grotere geheel.
De afgelopen tijd heb ik twee pressure cookers van elk drie dagen mogen begeleiden bij de opleidingen Sportmarketing en Commerciële Economie binnen Saxion. En wát ben ik onder de indruk van wat ik daar heb gezien. Ik begeleidde twee heel verschillende docententeams, met ieder een duidelijke en urgente opdracht: het ontwikkelen van een nieuw lesprogramma. Compacter en meer geïntegreerd én met de expliciete wens om te vernieuwen. De doelstelling: beter onderwijs, waarin motivatie en activatie van studenten centraal staan.
Principes uit agile werken en design thinking
In beide gevallen was er sprake van bezuinigingen en organisatorische veranderingen.
Maar zoals eerder vermeld hebben we deze ontwikkelingen benut als kans om het onderwijs opnieuw vorm te geven. Via principes uit agile werken en design thinking gingen de teams steeds terug naar het grotere geheel:
Hoe komt de student binnen, en hoe vertrekt die aan het einde?
Wat heeft de student onderweg beleefd, ervaren, geleerd en ontdekt?
Hoe is het nu? En wat zouden we eigenlijk willen?
Welke ontwerpprincipes hanteren wij als docenten zelf als we onderwijs ontwikkelen voor deze student? En hoe gebruiken we die principes als kompas gedurende het hele ontwerpproces?
Hoe richten we het vraagstuk in? Welke modules ontwikkelen we?
En welke werkvormen passen daar dan logisch bij?
Samen ontwerpen maakt het verschil
Tijdens beide pressure cookers ontdekte ik opnieuw: samen ontwerpen maakt het verschil. Het was bijzonder om te zien hoe de samenwerking tussen verschillende docenten tot bloei kwam. Verschillen mochten naast elkaar bestaan en kwamen samen in nieuwe ideeën. Bovendien zag ik dat mensen bereid waren om afscheid te nemen van het oude, en zich open te stellen voor het nieuwe.
Ook bijzonder was het om te zien hoeveel energie en enthousiasme er ontstond toen teams samen een uitdagende en toekomstgerichte leerlijn mochten ontwikkelen. Eén die is gebouwd op samenhang, experimentele werkvormen en, misschien wel het belangrijkst: op passie voor het vak en geloof in de student. Er zijn nieuwe modules ontwikkeld waar iedereen enthousiast over was.
Drie dagen focus doet iets fundamenteels
Het is dan ook duidelijk: tijdens de pressure cookers wordt enorm veel werk verzet. Er is een stevig fundament gelegd voor de toekomst, waarbij teams zich nu meer een collectief voelen, waarin ze op elkaar kunnen terugvallen en samen kunnen bouwen aan innovatie. Daarbij is het essentieel en enorm waardevol om drie dagen ongestoord met elkaar te mogen werken aan onderwijsontwikkeling. Ook vond ik het heel mooi om te zien dat de agile werkvormen en principes niet alleen hielpen bij het ontwerpen van het nieuwe onderwijs, maar ook inspireerden tot toepassing in de huidige lessen én in de samenwerking als team.
Mijn conclusie? Innovatie in het onderwijs is mogelijk, óók (of juist) wanneer je te maken hebt met bezuinigingen en de druk hoog is. Dat lukt alleen als we durven te vertragen, zodat we écht samen kunnen ontwerpen, en wanneer we studenten bewust als vertrekpunt nemen.
Werk jij in het onderwijs en herken je deze spanning tussen druk en vernieuwen?
Ben je op zoek naar manieren om, samen met je team, onderwijs te ontwikkelen dat klopt voor vandaag én morgen, zonder een compleet nieuw systeem in te voeren? Neem contact met mij op, ik help je graag verder!
Annemieke Raven